Phạt nặng hành vi đưa bí mật cá nhân lên mạng là cần thiết

Bộ Công an đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Đáng chú ý, tại Điều 12 của dự thảo đề xuất các mức phạt khi vi phạm quy định về bảo vệ thông tin thuộc bí mật cá nhân, bí mật công tác, bí mật gia đình và đời sống riêng tư trên không gian mạng. Mức phạt từ 20 – 30 triệu đồng đối với một trong các hành vi, trong đó có hành vi đưa lên không gian mạng thông tin thuộc bí mật công tác, bí mật kinh doanh, bí mật cá nhân, bí mật gia đình và đời sống riêng tư gây ảnh hưởng đến danh dự, uy tín, nhân phẩm, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Tại khoản 4, Điều 13 của dự thảo, Bộ Công an đề xuất mức phạt tiền từ 50 – 70 triệu đồng nếu kêu gọi từ thiện để lừa đảo trên không gian mạng mà chưa đến mức xử lý hình sự.

Trao đổi với PV Tri thức và Cuộc sống, TS.LS Đặng Văn Cường, Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho rằng, quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân là cần thiết để xử lý đối với tất cả các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến lĩnh vực này.

Về nguyên tắc trong quản lý nhà nước là có hành vi vi phạm pháp luật sẽ có trách nhiệm pháp lý. Hành vi vi phạm pháp luật có lỗi, gây thiệt hại, người thực hiện hành vi phải chịu trách nhiệm pháp lý bao gồm cả trách nhiệm hành chính hoặc trách nhiệm hình sự và trách nhiệm bồi thường thiệt hại dân sự.

Trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân, Pháp luật Việt Nam cũng có hai loại chế tài là chế tài hành chính và chế tài hình sự. Các chế tài hình sự được quy định trong bộ luật hình sự, còn các chế tài hành chính, mức xử phạt vi phạm hành chính sẽ được quy định trong Nghị định của Chính phủ.

Bởi vậy, khi có Luật an ninh mạng, Luật bảo vệ dữ liệu cá nhân quy định về trách nhiệm phải nghĩa vụ của các chủ thể, về các quy định mà các chủ thể phải thực hiện cũng như các quy định cấm thực hiện mà người nào thực hiện hành vi vi phạm sẽ bị áp dụng chế tài.

Trước đây đã có Nghị định số 15/2020/NĐ-CP sau đó sửa đổi bổ sung bởi Nghị định 14/2022/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện. Nghị định này quy định về mức xử phạt cũng như thẩm quyền xử phạt đối với các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện. Đây cũng là cơ sở để xử phạt vi phạm hành chính đối với các hành vi vi phạm pháp luật trên môi trường mạng, trong đó có vi phạm Luật an ninh mạng

Đến nay có Luật bảo vệ dữ liệu cá nhân nên đòi hỏi cần phải bổ sung các chế tài hành chính đối với hành vi vi phạm về bảo vệ dữ liệu cá nhân, đặc biệt là xâm phạm đến dữ liệu cá nhân trên không gian mạng.

Do đó, việc Bộ Công an đề xuất xây dựng Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân là cần thiết. Tuy nhiên cũng cần giới hạn phạm vi của Nghị định để đồng bộ tương thích và không chồng chéo với các Nghị định về xử lý vi phạm pháp luật trong các lĩnh vực bưu chính viễn thông, tần số vô tuyến điện trước đó.

Có 2 vấn đề quan trọng trong Nghị định này là mức xử phạt tương ứng với từng hành vi và thẩm quyền xử lý vi phạm. Mức xử phạt phải trong giới hạn quy định trong luật xử lý vi phạm hành chính và tương thích với mức xử phạt trong các lĩnh vực tương tự, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế xã hội, có tính khả thi, đáp ứng được yêu cầu đấu tranh phòng chống vi phạm pháp luật, thể hiện giới hạn giữa chế tài hành chính và chế tài hình sự.

Luật sư Cường nêu quan điểm, mức xử phạt mà Bộ Công an đề xuất trong dự thảo Nghị định là phù hợp, trong phạm vi giới hạn mà luật xử lý vi phạm hành chính đã quy định. Đồng thời phù hợp với tình hình phát triển kinh tế xã hội cũng như quan điểm của Đảng và Nhà nước trong việc bảo vệ dữ liệu cá nhân, đảm bảo an ninh an toàn mạng trong bối cảnh hiện nay.

Thời gian qua, những hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng diễn ra đang rất phổ biến, đặc biệt là những hành vi sử dụng trái phép thông tin hình ảnh của người khác, tiết lộ bí mật cá nhân, xâm phạm đến đời đưa cá nhân, xúc phạm danh dự nhân phẩm của người khác, sử dụng dữ liệu cá nhân để thực hiện các hành vi chiếm đoạt tài sản …Thu thập sử dụng trái phép dữ liệu cá nhân, xâm phạm đến bí mật đời tư cá nhân là những hành vi vi phạm pháp luật phổ biến và rất nghiêm trọng, có xu hướng gia tăng và diễn biến phức tạp thời gian qua.

Pháp luật đã có chế tài hình sự để xử lý đối với các hành vi này và cũng có một số chế tài hành chính tuy nhiên các chế tài hành chính chưa đầy đủ, mức xử phạt trước đây với một số hành vi chưa đủ sức răn đe, nhận thức của người dân chưa tốt. Nhiều người chỉ vì câu view, câu like, muốn nổi tiếng mà sẵn sàng xâm phạm đến bí mật đời tư cá nhân của người khác, làm lộ dữ liệu cá nhân của người khác hoặc sử dụng trái phép dữ liệu cá nhân gây ra nhiều hệ lụy tiêu cực cho xã hội.

Do đó, Nghị định lần này là hoàn thiện những khoảng trống pháp lý về các hành vi vi phạm an ninh mạng, xâm phạm dữ liệu cá nhân, đồng thời có những mức chế tài phù hợp làm cơ sở pháp lý để đấu tranh với các hành vi xâm phạm đến an ninh mạng, đến dữ liệu cá nhân mà chưa đến mức xử lý hình sự. Các mức xử phạt đảm bảo tính khả thi, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế xã hội và tương thích với các quy định pháp luật có liên quan.