Dự báo kinh tế Việt Nam 2026: Mở rộng dư địa, tăng lực bền vững

Từ những nền tảng đã đạt được, kinh tế Việt Nam bước vào năm 2026 với cả cơ hội mở rộng dư địa tăng trưởng lẫn không ít thách thức từ môi trường bên ngoài.

Nhiều điểm sáng kinh tế 2025

Năm 2025 đánh dấu một năm Việt Nam đạt được hầu hết những mục tiêu kinh tế vĩ mô đặt ra, từ tăng trưởng kinh tế đến kiểm soát lạm phát và hàng loạt chỉ tiêu khác. Báo cáo từ Chính phủ, nhận định, dự báo từ các hiệp hội ngành hàng trong nước và các định chế tài chính thế giới công bố gần đây đều cho thấy một bức tranh chung về kinh tế Việt Nam với nhiều gam màu sáng.

Thống kê từ Bộ Tài chính, tăng trưởng GDP năm 2025 ước đạt khoảng 8%, GDP bình quân đầu người ước đạt 5.000 USD, tăng 1,4 lần so với năm 2020, đưa Việt Nam vào nhóm nước thu nhập trung bình cao. Thu ngân sách Nhà nước đến giữa tháng 12/2025 đạt khoảng 2,47 triệu tỷ đồng, vượt hơn 25% dự toán. Lạm phát khoảng 3,5%.

Kim ngạch xuất nhập khẩu ước đạt trên 920 tỷ USD, xuất siêu hơn 21 tỷ USD. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt trên 4,15 triệu tỷ đồng, chiếm hơn 32% GDP.

Ông Vũ Bình Minh, CFA, Giám đốc Kinh doanh vốn và tiền tệ, Khối Thị trường vốn và Dịch vụ Chứng khoán, HSBC Việt Nam chia sẻ, thời điểm chính quyền Tổng thống Trump công bố mức thuế quan 46% áp dụng cho Việt Nam, đã có rất nhiều hoài nghi về việc Việt Nam liệu có đạt được những mục tiêu kinh tế đầy tham vọng mà Chính phủ đặt ra từ đầu năm. Tuy nhiên các dữ liệu kinh tế vĩ mô đã cho thấy đà tăng trưởng GDP đầy ấn tượng trong quý II và quý III, với quý sau cao hơn quý trước. Đặc biệt “tăng trưởng diễn ra ở diện rộng”.

Vị chuyên gia lấy dẫn chứng, dù môi trường thương mại có nhiều thay đổi khó lường, chỉ số sản xuất công nghiệp quý III vẫn tăng 10% so với cùng kỳ năm trước. Ngành dịch vụ ghi nhận hiệu quả hoạt động mạnh mẽ. Doanh số bán lẻ quý III cũng cho thấy sự cải thiện đáng kể với mức tăng 12% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong khi đó, các ngành liên quan đến du lịch, bao gồm vận tải và lưu trú, đang chứng kiến sự bùng nổ liên tục khi lượng khách du lịch quay trở lại Việt Nam tương đương 120% so với mức năm 2019.

Bức tranh vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam (FDI) cũng tươi sáng. Tổng vốn FDI vào Việt Nam đạt 33,69 tỷ USD, là mức cao nhất trong vòng 5 năm trở lại đây. Vốn FDI thực hiện 11 tháng cũng đạt mức cao nhất của 5 năm qua với mức ước đạt 23,6 tỷ USD, tăng 8,9% so với cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, tổng kim ngạch thương mại hàng hóa tiếp tục bùng nổ với cả xuất khẩu và nhập khẩu đều đạt mức tăng gần 20% so với cùng kỳ năm trước. Thêm vào đó, thặng dư thương mại đã lên 3 tỷ USD trong quý III – tăng hơn gấp đôi so với nửa đầu năm 2025.

Những ngày cuối năm, các ngành hàng đua nhau báo tin vui. Theo ước tính của Hiệp hội Rau quả Việt Nam, kim ngạch xuất khẩu rau quả trong tháng 12/2025 đạt khoảng 795 triệu USD, đưa tổng giá trị xuất khẩu năm 2025 vượt 8,5 tỷ USD – mức cao nhất từ trước đến nay. Hay như kim ngạch xuất khẩu toàn ngành dệt may ước đạt 46 tỷ USD, tăng 5% so với năm 2024.

Theo số liệu của Cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu ngành điện tử trong 11 tháng đã đạt khoảng 143 tỷ USD, chiếm khoảng 1/3 tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Việt Nam hiện đứng trong nhóm tốp 10 quốc gia xuất khẩu điện tử lớn nhất thế giới. Đồng thời là “cứ điểm sản xuất chiến lược” của nhiều tập đoàn đa quốc gia tại khu vực.

Dẫu vậy, bức tranh kinh tế 2025 không thể hoàn toàn là màu sáng. Ngoài thuế quan, Việt Nam đã đối mặt với nhiều cơn gió ngược khác, từ biến đổi khí hậu, đến chiến tranh, xung đột, đứt gãy các chuỗi cung ứng, chính sách tiền tệ thắt chặt của các nước, tăng trưởng toàn cầu giảm, lạm phát toàn cầu tăng…

Chịu ảnh hưởng, thị trường tài chính – tiền tệ trong nước năm 2025 đã trải qua 12 tháng đầy biến động. Theo chuyên gia từ HSBC Việt Nam, những tháng cuối năm mặt bằng lãi suất VNĐ đã chứng kiến áp lực tăng cao và nhanh, tiệm cận mức cao nhất trong vòng 3 năm trở lại đây.

Kiên định các mục tiêu lớn

Tại “Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2025”, phân tích về nhiệm vụ năm 2026 và thời gian tới, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, Việt Nam kiên định, nhất quán tập trung thực hiện 2 mục tiêu: Phấn đấu đến năm 2030, trở thành một nước đang phát triển công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; Năm 2045 là nước phát triển, thu nhập cao.

Để đạt được 2 mục tiêu chiến lược nêu trên, Việt Nam xác định rõ cần phải tập trung thúc đẩy tăng trưởng, với mức từ 10% trở lên, gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế, khơi thông, huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển kinh tế – xã hội…

Theo Thủ tướng Phạm Minh Chính, để thực hiện thành công mục tiêu chiến lược phát triển nhanh, bền vững, thì “Chuyển đổi kép: Xanh hóa và số hóa” có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Do đó, Việt Nam đổi mới mô hình tăng trưởng, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh làm động lực chính trong tất cả các ngành, lĩnh vực, đặc biệt là những lĩnh vực then chốt của nền kinh tế.

Người đứng đầu Chính phủ cũng nhấn mạnh, nhiệm vụ tập trung hoàn thiện thể chế, hạ tầng và nhân lực chất lượng cao để thúc đẩy mạnh mẽ quá trình “chuyển đổi kép; xanh hóa và số hóa”; nâng cao năng lực tự chủ chiến lược và năng suất, chất lượng, hiệu quả, khả năng chống chịu, sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Đặt kỳ vọng năm 2026, ông Đặng Văn Thành – Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn TTC nhìn nhận, tăng trưởng GDP Việt Nam có thể đạt được mức 8 – 10%, trong đó đầu tư công sẽ là trụ cột, thành phần kinh tế tư nhân được củng cố, còn tiêu dùng nội địa sẽ là nhân tố giúp “gia cố” cho tăng trưởng.

Theo ông Đặng Văn thành, năm 2026, đầu tư công sẽ là đầu kéo, còn tiêu dùng sẽ giúp gia cố cho nền kinh tế. Với thị trường 100 triệu dân, Việt Nam có thể tạo sự chủ động tốt hơn thay vì lệ thuộc. Trong đó xuất khẩu hay FDI, vốn là thách thức lớn đối với các doanh nhân.

Để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, ông Thành đề xuất, cần có chính sách hỗ trợ tiêu dùng tư nhân. Chẳng hạn như giảm thuế thu nhập cá nhân, hoặc kích cầu tiêu dùng thông qua chính sách trợ giá bằng phiếu giảm giá (voucher) chứ không phải bằng tiền mặt, có thời hạn để tiêu dùng. Chính sách này có mục tiêu giúp tăng cường tính “tuần hoàn” của dòng tiền trong nền kinh tế.

Trao đổi tại Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2026, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, thành viên Tổ Tham mưu thành lập Trung tâm Tài chính quốc tế tại TPHCM đưa ra nhận định: “Để đạt được tốc độ tăng trưởng kinh tế 10% từ năm 2026 trở đi và duy trì tốc độ đó trong 20 năm liên tục đến 2045 nhằm giúp Việt Nam bước vào kỷ nguyên vươn mình đòi hỏi cần lượng vốn rất lớn.

Đặc biệt, ở Việt Nam, nền kinh tế là bank-based system – tức hệ thống tăng trưởng và huy động vốn dựa vào ngân hàng khá nhiều. Hiện nay, tỷ lệ dư nợ trên GDP đã vượt 130%, điều này cho thấy vai trò của ngân hàng trong hệ thống tài chính của chúng ta không hề nhỏ”.

Ở góc nhìn của ông Vũ Bình Minh, CFA, Giám đốc Kinh doanh vốn và tiền tệ, Khối Thị trường vốn và Dịch vụ Chứng khoán, HSBC Việt Nam, nhiều điểm tựa cho năm 2026 đã được hé lộ. Đơn cử, chỉ số PMI tháng 11 đạt 53,8% cho thấy tổng thể vẫn duy trì ở mức mở rộng. Đặc biệt, đơn đặt hàng xuất khẩu mới đã tăng trưởng với tốc độ nhanh hơn trong tháng thứ hai liên tiếp.

Bên cạnh đó, việc Việt Nam tập trung đẩy mạnh đầu tư công vào cơ sở hạ tầng trọng điểm đã và đang là động lực quan trọng hỗ trợ đà tăng trưởng kinh tế.

“Khi những bất ổn bên ngoài gia tăng với rủi ro thương mại toàn cầu luôn hiện diện, việc tiếp tục tập trung đẩy mạnh đầu tư công sẽ là một trụ cột quan trọng đẩy mạnh tăng trưởng. Điều này đặc biệt ý nghĩa trong bối cảnh dư địa cho chính sách tiền tệ hạn chế, còn, dư địa về chính sách tài khoá còn tương đối rộng mở khi tỷ lệ nợ công trên GDP của Việt Nam là thấp nhất trong số các nước ASEAN”, ông Vũ Bình Minh nói.

Việt Nam cũng đã và đang ký một loạt các hiệp định thương mại, cũng như nâng cấp quan hệ với các quốc gia, cho thấy tiềm năng của việc đa dạng hóa thương mại là rất lớn.