Động cơ bỏ lọt tội phạm vụ nữ sinh tử vong do TNGT ở Vĩnh Long?

Ngày 26/3, Cơ quan điều tra VKSND Tối cao đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt tạm giam Nguyễn Quốc Khanh, nguyên Phó Thủ trưởng Cơ quan CSĐT Công an huyện Trà Ôn cũ, tỉnh Vĩnh Long và nguyên điều tra viên Lê Quốc Việt về tội không truy cứu trách nhiệm hình sự người có tội.

Vụ việc liên quan quá trình giải quyết vụ tai nạn giao thông xảy ra ngày 9/4/2024 tại tỉnh lộ 901 đoạn đường thuộc ấp Vĩnh Lợi, xã Vĩnh Xuân, tỉnh Vĩnh Long khiến em Nguyễn Ngọc Bảo Tr (SN 2010, trú tại ấp Bang Chang, xã Trà Côn, tỉnh Vĩnh Long) tử vong.

Kết quả điều tra ban đầu xác định, trong quá trình giải quyết vụ tai nạn giao thông trên, mặc dù quá trình giải quyết vụ việc có căn cứ xác định tài xế Nguyễn Văn Bảo Trung có hành vi “vượt xe không đảm bảo an toàn”, là lỗi chính gây ra vụ tai nạn giao thông nhưng Lê Quốc Việt, Nguyễn Quốc Khanh đã có những hành vi vi phạm pháp luật, nhằm mục đích không xử lý hình sự Nguyễn Văn Bảo Trung.

Trao đổi với PV Tri thức và Cuộc sống, TS.LS Đặng Văn Cường, Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho rằng, thông tin về việc khởi tố nguyên Phó Thủ trưởng Cơ quan CSĐT Công an huyện Trà Ôn cũ và Điều tra viên liên quan vụ nữ sinh tai nạn giao thông tử vong ở Vĩnh Long đã phần nào lý giải cho sự phức tạp của vụ án trước đó.

Quá trình điều tra vụ án này, Cơ quan điều tra của Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao sẽ làm rõ nguyên nhân, động cơ của hành vi không truy cứu trách nhiệm hình sự người có tội, có yếu tố vụ lợi, động cơ cá nhân dẫn đến bỏ lọt tội phạm.

Theo luật sư Cường, Bộ luật tố tụng hình sự có nhiệm vụ bảo đảm phát hiện chính xác và xử lý công minh, đáp trả mọi hành vi phạm tội, phòng kháng, ngăn chặn tội phạm, không để lọt tội phạm, không làm oan người vô tội; góp phần bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, bảo vệ quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân, giáo dục mọi người ý thức theo pháp luật, đấu tranh phòng bổ sung và chống phạm tội.

Trong phạm vi trách nhiệm của mình, cơ quan nhà nước phải áp dụng các biện pháp phòng tội phạm, phân phối hợp lý với cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong việc đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Cơ quan nhà nước phải thường xuyên kiểm tra, thanh tra công việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ được giao; phát hiện kịp thời hành vi phạm pháp luật để xử lý và thông báo ngay cho Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát mọi hành vi vi phạm tội xảy ra trong cơ quan và trong lĩnh vực quản lý của mình; kiến nghị và gửi tài liệu có liên quan cho Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát xem xét, khởi tố đối với người thực hiện hành vi phạm tội.

Thủ trưởng cơ quan nhà nước phải đảm nhận trách nhiệm về việc không thông báo hoặc cung cấp thông tin sai sự thật về hành vi phạm tội xảy ra trong cơ quan và trong lĩnh vực quản lý của mình cho Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát. Tổ chức, cá nhân có quyền và nghĩa vụ phát hiện, tố giác, báo tin về tội phạm; tham gia đấu tranh phòng chống tội phạm. Cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng có trách nhiệm tạo điều kiện để cơ quan nhà nước, tổ chức và cá nhân tham gia đấu tranh phòng, chống phạm.

Trong quá trình tiến hành tố tụng hình sự, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng có trách nhiệm phát hiện nguyên nhân và điều kiện phạm tội, yêu cầu, kiến ​​nghị cơ quan, tổ chức hữu quan áp dụng các biện pháp khắc phục và phòng tránh.

Trách nhiệm khởi tố và xử lý vụ án hình sự được quy định rõ tại Điều 18 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Trong khi đó, tại Điều 19 Bộ luật tố tụng hình sự quy định tuân thủ luật trong hoạt động điều tra. Thông tư 28/2020/NĐ-CP của Bộ Công an quy định rõ về nguyên tắc tiếp nhận, phân loại, xử lý, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố.

Trong vụ việc tai nạn giao thông trên, Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao xác định có đủ căn cứ để khởi tố vụ án hình sự đối với tài xế xe ô tô tải do hành vi vượt xe không đảm bảo an toàn gây tai nạn giao thông hậu quả nghiêm trọng (cháu bé 14 tuổi tử vong), đã biết rõ hành vi của tài xế này có dấu hiệu của Tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ quy định tại điều 260 bộ luật hình sự nhưng phó thủ trưởng cơ quan điều tra của huyện Trà ôn (cũ) và điều tra viên được phân công xác minh giải quyết vụ việc đã không thực hiện hết nhiệm vụ, không tiến hành các thủ tục để khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can để tiến hành điều tra vụ tai nạn giao thông dẫn đến người nhà nạn nhân bức xúc rồi nổ súng vào tài xế sau đó tự tử, gây bức xúc trong dư luận xã hội…

Sau đó, các tình tiết của vụ việc này mới được lật lại, Cơ quan điều tra Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đã vào cuộc. Qua quá trình xác minh đến nay xác định có căn cứ xác định đã có hành vi “không truy cứu trách nhiệm hình sự người có tội” nên đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam hai cán bộ có liên quan để xử lý theo quy định của pháp luật.

Theo quy định của pháp luật, cơ quan điều tra có thẩm quyền xác minh giải quyết tin báo về tội phạm, khi xác minh có căn cứ khởi tố vụ án hình sự, cơ quan điều tra mà cụ thể là cán bộ được phân công nhiệm vụ phải thực hiện các thủ tục để khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can để tiến hành điều tra theo quy định của pháp luật. Quy định này đảm bảo công bằng, đảm bảo nguyên tắc pháp chế.

Nếu cán bộ được phân công nhiệm vụ không thực hiện việc khởi tố vụ án, dẫn đến bạo lực tội phạm sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 369 Bộ luật hình sự. Trường hợp không truy cứu trách nhiệm hình sự người có tội gây ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự, an toàn xã hội, người phạm tội không truy cứu trách nhiệm hình sự người có tội sẽ bị xử lý theo khoản 2, Điều 369 Bộ luật hình sự với hình phạt là phạt tù từ 2 năm đến 7 năm.

Luật sư Cường cho biết, Nhà nước giao nhiệm vụ cho cơ quan điều tra khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can để xử lý đối với người phạm tội. Đồng thời cũng quy định cơ quan tiến hành tố tụng không được gây oan sai nhưng cũng không bỏ lọt tội phạm. Nếu làm oan người có tội hoặc bỏ lọt tội phạm, đây là hành vi nguy hiểm cho xã hội, người được phân công nhiệm vụ trong tố tụng hình sự mà dẫn đến oan sai hoặc bỏ lọt tội phạm thì đều có thể bị xử lý hình sự.

Trong vụ án trên, những người được phân công nhiệm vụ phát hiện xử lý đã trở thành tội phạm chỉ vì bỏ lọt tội phạm. Quá trình điều tra vụ án này, cơ quan điều tra cũng sẽ làm rõ ngoài các cán bộ đã bị khởi tố hình sự còn có cán bộ nào có liên quan đến vụ án tai nạn giao thông trước đó vi phạm pháp luật đến mức phải xử lý hay không. Ngoài ra cũng sẽ làm rõ nguyên nhân, động cơ của hành vi bỏ lọt tội phạm dẫn đến hai cán bộ bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Thông thường là có thể do động cơ cá nhân hoặc yếu tố vụ lợi, cần làm rõ để giải quyết đúng người, đúng tội, đồng thời để thực hiện các giải pháp phòng ngừa tội phạm. Nếu có hành vi đưa nhận hối lộ dẫn đến không truy cứu trách nhiệm hình sự người có tội sẽ xử lý thêm các bị can về tội nhận hối lộ, nếu là động cơ cá nhân cần phải làm rõ mối quan hệ cá nhân với ai, nguyên nhân nào dẫn đến hành vi bỏ lọt tội phạm trong vụ án tai nạn giao thông trước đó.

Đây là vụ án phức tạp phải có liên quan nhiều đến các cán bộ, cá nhân có liên quan, vụ việc kéo dài và gây bức xúc trong dư luận xã hội, ít nhất đã có hai bố con nạn nhân tử vong. Bởi vậy, các cơ quan tiến hành tố tụng sẽ từng bước làm rõ nguyên nhân sự việc, trách nhiệm của các cơ quan tổ chức cá nhân có liên quan, đánh giá hậu quả đã gây ra để xử lý theo quy định của pháp luật, đảm bảo nguyên tắc công bằng, bình đẳng của mọi chủ thể trước pháp luật.